Τοποθέτηση ρελέ διαρροής ρεύματος

Ρελέ διαρροής ρεύματος

Το ρελέ διαρροής ρεύματος (ή αλλιώς διακόπτης διαρροής , RCD ή RCCB) είναι συσκευή προστασίας που χρησιμοποιείται σε ηλεκτρικά κυκλώματα για την ανίχνευση και την αυτόματη διακοπή της ροής ηλεκτρικού ρεύματος σε περίπτωση ανίχνευσης διαρροής προς την γείωση και σε επίπεδα πέραν ενός καθορισμένου ορίου που μπορεί να είναι επικίνδυνα για τις συσκευές που προστατεύουν ή τον ‘Άνθρωπο και τα ζώα που ζουν στον χώρο.

Κύριες ονομασίες

Ακούγεται, γράφεται, παρουσιάζεται με διάφορα ονόματα:

RCD ή Ρελέ ηλεκτροπληξίας

Ρελέ διαρροής (RCD)

Διάταξη Διαφορικού Ρεύματος

Ρελέ διαρροής, ή μόνο ρελέ

Αντιηλεκτροπληξιακός διακόπτης, ή μόνο αντιηλεκτροπληξιακός

Διάταξη διαφορικού ρεύματος, ή μόνο διαφορικός

Διακόπτης προστασίας

ΔΔΕ Διακόπτης διαφυγής έντασης

Ηλεκτροστόπ

RCD (Residual Current Device)

FI (Fehlerstrom Einrichtung)

  Το ρελέ διαφυγής είναι μία συσκευή η οποία μπορεί ανάλογα με τις συνθήκες εφαρμογής του να επιλεγεί και ο κατάλληλος τύπος. H διαρροή μπορεί να προκληθεί από διάφορες αιτίες όπως από σφάλματα στις μονώσεις καλωδίων, υπερφορτώσεις στα κυκλώματα, κακό χειρισμό ηλεκτρολογικού εξοπλισμού κ.α. Το ρελέ διαφυγής λειτουργεί μόνο όταν παρουσιάζονται διαρροές ως προς γη. Σε καμία περίπτωση επίσης δεν μας προστατεύει από κρουστικά πλήγματα, ακόμη και το ίδιο σε αυτές τις περιπτώσεις παραμένει απροστάτευτο.

Γιατί χρησιμοποιείται το ρελέ διαρροής

♦ Προστασία από ηλεκτροπληξία: Για να μπορούν να ανιχνεύσουν τη διαρροή ρεύματος στη γείωση (στο έδαφος), που μπορεί να οφείλεται σε βλάβη των μονώσεων ή επαφή του ανθρώπου με τα ηλεκτρικά κυκλώματα, και διακόπτουν άμεσα την παροχή ρεύματος.
♦ Προστασία εξοπλισμού: Αποτρέπει τις βλάβες που μπορεί να προκληθούν στον ηλεκτρικό εξοπλισμό λόγω διαρροών ρεύματος.
♦ Πρόληψη πυρκαγιών: Η διαρροή ρεύματος μπορεί να προκαλέσει υπερθέρμανση των καλωδίων και να οδηγήσει σε πυρκαγιά.

Διάφορα είδη ρελέ διαρροής

◊ Ρελέ Διαφορικού Ρεύματος (RCD ή RCCB): Αυτό το είδος ανιχνεύει τη διαφορά μεταξύ του ρεύματος που εισέρχεται και αυτού που εξέρχεται από ένα κύκλωμα. Εάν υπάρχει μια σημαντική διαφορά, τότε το RCD θα διακόψει την παροχή ρεύματος.
◊ Ρελέ Διαρροής με Προστασία Υπερφόρτωσης (RCBO): Αυτό το είδος συνδυάζει τη λειτουργία ενός RCD με την προστασία από υπερφόρτωση (δηλαδή και σαν μια κοινή ασφάλεια 10Α,16Α,20Α,κτλ), προστατεύοντας έτσι το κύκλωμα από διαρροές ρεύματος καθώς και από υπερφορτώσεις που μπορούν να προκαλέσουν βλάβη.
◊ Ρελέ Διαρροής τάσης προς γείωση (ELCB “Earth Leakage Circuit Breaker”): Τα ELCB ήταν παλαιότερα δημοφιλή και λειτουργούν ανιχνεύοντας τις διαρροές ρεύματος προς τη γη. Τα σύγχρονα RCDs είναι συνήθως πιο αποτελεσματικά και αξιόπιστα σε σύγκριση με τα ELCBs.

Τύποι ρελέ διαρροής

            Οι τύποι αυτοί επιλέγονται με βάση τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της κάθε εφαρμογής, καθώς και τις προδιαγραφές ασφάλειας του εξοπλισμού που πρέπει να προστατευτεί. 

• • Τύπου AC: είναι ευαίσθητος μόνο στα διαφορικά ημιτονοειδή εναλλασσόμενα ρεύματα ( σύμφωνα με το πρότυπο ΕΝ 61008).
  • Ρελέ Διαρροής A: είναι ευαίσθητος όχι μόνο στα διαφορικά ημιτονοειδή εναλλασσόμενα ρεύματα αλλά και στα διαφορικά ρεύματα παλμικής κυματομορφής ( σύμφωνα με το πρότυπο ΕΝ 61008). Ανιχνεύει διαρροές είτε σε εναλλασσόμενο ρεύμα (AC) είτε σε συνεχές ρεύμα (DC).
  • Ρελέ Διαρροής B: Ανιχνεύει διαρροές σε εναλλασσόμενο έως 1Khz και καθαρό συνεχές ρεύμα DC (χωρίς διακυμάνσεις).
  • Ρελέ Διαρροής B+: Ανιχνεύει διαρροές σε εναλλασσόμενο και συνεχές ρεύμα, καθώς και διαρροές σε ρεύμα υψηλής μεταβαλλόμενης συχνότητας έως 20Khz. 

Λειτουργία ρελέ διαρροής

   Το ρελέ διαρροής ρεύματος για να λειτουργεί σωστά θα πρέπει η γείωση μας να βρίσκεται πάντα σε άριστη κατάσταση και αυτό επιτυγχάνεται ελέγχοντας την σε διαστήματα που ορίζουν τα πρότυπα ΕΛΟΤ HD 384 και 60364.

   Το ρελέ διαφυγής ανάλογα με το σύστημα συνδέσεων των γειώσεων που χρησιμοποιείται και το πόσο καλή είναι, μπορεί να επηρεάσει την λειτουργική της αποδοτικότητα.

   Επειδή όταν τα κυκλώματα σε πολλές περιπτώσεις εκτίθενται σε υγρασία, παρουσιάζουν διαφυγόντα ρεύματα στα οποία θα πρέπει να εξετάζεται η τοποθέτηση παραπάνω από ένα ρελέ διαφυγής στην εγκατάσταση με αποτέλεσμα  χωρίζοντας την σε τομείς να μην διακόπτεται η παροχή ρεύματος σε όλη την ηλεκτρική εγκατάσταση αν υπάρξει βλάβη πχ στον κήπο του σπιτιού μας.

Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να απενεργοποιείτε το ρελέ δημιουργώντας κυκλώματα bypass.

  Είναι νομοθετημένα υποχρεωτικό: Σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση Φ Α΄50/12081/642/2006  (ΦΕΚ 1222/Β`/5.9.2006) Θέματα Ασφάλειας των Εσωτερικών Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (Ε.Η.Ε.), καθιέρωση υποχρέωσης εγκατάστασης διατάξεων διαφορικού ρεύματος και κατασκευής θεμελιακής γείωσης, η εγκατάσταση ενός ή περισσοτέρων διαφορικών διατάξεων είναι υποχρεωτική ως πρόσθετη προστασία από ηλεκτροπληξία για όλες τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις στην Ελλάδα. Επομένως σε νέες εγκαταστάσεις θα πρέπει να είναι τοποθετημένο, σε παλαιότερες θα πρέπει να προστεθεί αν δεν υπάρχει. Επίσης με βάση την Απόφαση αυτή απαγορεύεται η παράκαμψη του ρελέ διαρροής. Όπου ακόμα υπάρχει διακόπτης παράκαμψης θα πρέπει να αφαιρεθεί από αδειούχο ηλεκτρολόγο το ταχύτερο δυνατόν.

   Η ΚΥΑ αυτή τροποποιήθηκε με την ΚΥΑ 130414/2019 (ΦΕΚ 4825/Β` 24.12.2019). στην οποία εξαιρούνται της υποχρέωσης ρελέ διαρροής μόνο κυκλώματα τα οποία βρίσκονται σε βιομηχανικούς χώρους, με ότι αυτό συνεπάγεται από πλευράς μέτρων ασφαλείας, καθώς παρ όλα αυτά, είναι υποχρεωτική η μελέτη από μελετητή, για την εξαίρεση αυτή!. Άρα, σε καμία περίπτωση σε κατοικίες, καταστήματα ή ξενοδοχεία, δεν μπορεί να υπάρξει κύκλωμα εν έτη 2006 και μετά, το οποίο δεν θα προστατεύεται από ρελέ διαρροής.

    Στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας έχουμε προβλήματα που επηρεάζουν περιστασιακά τα ρελέ διαφυγής δημιουργώντας ανεπιθύμητες αποζεύξεις και αυτό μπορεί να οφείλεται πχ σε κεραυνούς, προβλήματα που οφείλονται στην υγρασία κ.α. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει μία μονάδα αυτόματης επαναφοράς που κυκλοφορεί στο εμπόριο, και σε περίπτωση που το σφάλμα δεν επιμένει μπορεί να μας λύσει το πρόβλημα ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που επιβάλλεται η συνέχιση τροφοδότησης της εγκατάστασης μας πχ μία εξοχική κατοικία.

  Κανόνας ΕΛΟΤ HD 384 (531.2.1.2.Σ2): Μέτρηση ρεύματος διαφυγής στα RCD. Το συνολικό ρεύμα διαφυγής των συσκευών που είναι συνδεδεμένες προς την πλευρά του φορτίου ενός RCD πρέπει να είναι μικρότερο από το 1/3 του ονομαστικού διαφορικού ρεύματος, για την αποφυγή ανεπιθύμητων αποζεύξεων.

Το ρελέ διαφυγής έχει επάνω του ένα κουμπί δοκιμών (test button). Σε περίπτωση που ο κατασκευαστής δεν δίνει κάποιες οδηγίες θα πρέπει να το ελέγχουμε κάθε μήνα τουλάχιστον και μετά από έντονα καιρικά φαινόμενα για να διαπιστώσουμε αν εξακολουθεί να λειτουργεί σωστά.

Test καλής λειτουργίας

Τα ρελέ έχουν μηχανικά και ηλεκτρονικά μέρη, τα οποία πρέπει να ελέγχονται κάθε μήνα πατώντας το κουμπί που λέει “Test” ή “Δοκιμή” πάνω στο ίδιο το RCD. Όταν πατήσετε αυτό το κουμπί, το RCD θα πρέπει να διακόψει το ρεύμα του κυκλώματος που προστατεύει. Αν αυτό συμβεί, τότε το RCD λειτουργεί σωστά. Αν τώρα υπάρχει μόνο ένα RCD ρελέ διαρροής και πέσει αλλά συνεχίζετε να έχετε ρεύμα στο σπίτι σας ή σε μέρος αυτού, πχ. κήπος, θερμοσίφωνας, κτλ. τότε είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με έναν ηλεκτρολόγο για να ελέγξει και να επιδιορθώσει την εγκατάσταση.