Μία από τις πιο επικίνδυνες καταστάσεις που μπορεί να βρεθεί μια ηλεκτρική εγκατάσταση είναι οι υπερθέρμανση. Αφορά ένα πρόβλημα που πρέπει να διαγιγνώσκεται έγκαιρα για την αποφυγή μεγάλων προβλημάτων που μπορεί να προκύψουν από αυτή.
Οι κυριότερες αιτίες που προκαλούν επικίνδυνες υπερθερμάνσεις στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι οι παρακάτω.
Κακές συνδέσεις
Όλες οι ηλεκτρικές συνδέσεις σε μια εγκατάσταση καταπονούνται είτε από κραδασμούς, είτε από υψηλές θερμοκρασίες που αναπτύσσονται από την διέλευση του ρεύματος, είτε από περιβαλλοντικά στοιχεία που διαβρώνουν την ποιότητα των μετάλλων. Όλοι οι παραπάνω λόγοι αυξάνουν την αντίσταση της σύνδεσης, στο διερχόμενο ρεύμα, με αποτέλεσμα να ανεβάζουν σημαντικά την θερμοκρασία στα συγκεκριμένα σημεία.
Για παράδειγμα, αν σε μια ηλεκτρική σύνδεση έχουμε διερχόμενο ρεύμα 60Amp, με αρχική αντίσταση 0,1 Ohm, τότε τοπικά παράγονται 360 Watt ενέργειας (P=I2*R). Όσο λοιπόν παραμένει η σύνδεση ασυντήρητη, αυξάνεται η αντίσταση της, με αποτέλεσμα την αντίστοιχη αύξηση της παραγόμενη ισχύς.
Ηλεκτρικά τόξα
Ένα ακόμα επικίνδυνο σύμπτωμα από κακές συνδέσεις, είναι και η δημιουργία μικρών ηλεκτρικών τόξων. Τα ηλεκτρικά τόξα, είναι μικρές εκφορτίσεις (ή εκκενώσεις), οι οποίες προκύπτουν σε περιπτώσεις όπου μια κακή σύνδεση ανοίγει και κλείνει πολλές φορές, με αποτέλεσμα στο άνοιγμα να δημιουργούνται μικρά κενά και να έχουμε την δημιουργία ηλεκτρικών τόξων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η παραγόμενη θερμότητα, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε μονώσεις ή και να προκαλέσει πυρκαγιά αν βρεθεί σε κοντινή απόσταση από καύσιμη ύλη.
Ένας βασικός λόγος που επηρεάζει τη λειτουργία των γραμμών σε μια ηλεκτρική εγκατάσταση άρα και την διάρκεια ζωής της , είναι οι προβληματικές ενώσεις – επαφές που εμφανίζονται είτε ως συνδέσεις μεταξύ αγωγών σε κουτιά διακλάδωσης είτε ως συνδέσεις αγωγών σε ραγοϋλικά πίνακα (ασφάλειες πίνακα, διακόπτες κ.τ.λ).
Κάθε προβληματική ένωση μεγαλώνει την αντίσταση των συγκεκριμένων αγωγών της γραμμής και τοπικά (στο προβληματικό σημείο) αυξάνει την θερμοκρασία.
Επειδή όμως η γραμμή “αναπνέει” σε όλο το μήκος της, η ζέστη αυτή μεταφέρεται ουσιαστικά σε μεγάλη απόσταση περικλείοντας έτσι όλη τη συγκεκριμένη γραμμή.
Ειδικά στις περιπτώσεις των ραγοϋλικών, επειδή το πρόβλημα της κακής επαφής λαμβάνει χώρα σε πολύ περιορισμένο χώρο, η δυνατότητα απομάκρυνσης της επιπλέον θερμότητας εξαρτάται από τις διαστάσεις του υλικού ενώ παράλληλα επηρεάζονται σημαντικά οι μονωτικές του ιδιότητες (π.χ. συχνά υπερθερμαινόμενο PVC οδηγείται σε σταδιακό λιώσιμο).
Με την πάροδο του χρόνου, κάθε προβληματική επαφή στην εγκατάσταση, καθίσταται “εν δυνάμει” σημείο έναρξης ηλεκτρικής πυρκαγιάς.
Υπερφόρτιση κυκλωμάτων
Όταν ένα φορτίο τραβάει πολύ ρεύμα για την λειτουργία του, τότε χρειάζεται να έχει γίνει και η κατάλληλη επιλογή του αντίστοιχου κυκλώματος, ώστε να μεταφέρει αυτό το ρεύμα χωρίς την δημιουργία υπερθέρμανσης.
Η υπερφόρτιση ενός κυκλώματος μπορεί να είναι σταθερή, σε περιπτώσεις όπου έχουν γίνει επεκτάσεις χωρίς να έχει γίνει αντίστοιχη βελτίωση της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης, ή στιγμιαία από την ξαφνική ζήτηση μεγαλύτερου ρεύματος.
Σε κάθε περίπτωση η υπερφόρτιση ενός κυκλώματος προκαλεί υπερθέρμανση των αγωγών και των εξαρτημάτων.
Λάθη στις καλωδιώσεις
Πολλές φορές η ηλεκτρική εγκατάσταση είναι μια δυναμική οντότητα, η οποία αλλάζει σύμφωνα με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις που έχουν οι χρήστες της.
Για τον λόγο αυτό, μπορούν να γίνουν λάθη που θα προκαλέσουν μια σοβαρή ζημιά ή ακόμα και πυρκαγιά.
Για παράδειγμα σοβαρός κίνδυνος βλάβης μπορεί να προκληθεί όταν αλλάζουμε μια ασφάλεια των 20 Amp με μια των 25 Amp, επιτρέποντας να περάσει πιο μεγάλο ρεύμα από έναν μικρότερο αγωγό.
Αντίστοιχα σοβαρή υπερθέρμανση μπορεί να προκύψει όταν τοποθετούμε μικρότερο αγωγό σε γραμμή με υψηλό ρεύμα διέλευσης.
Σφάλμα σε μονώσεις
Τα μονωτικά υλικά τα τελευταία χρόνια έχουν βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν. Παρόλα αυτά, οι μονώσεις συνεχίζουν να υφίστανται σημαντικές διαβρώσεις από καταπονήσεις όπως γήρανση, υψηλές θερμοκρασίες και περιβαλλοντικές μολύνσεις.
Η αστοχία της ηλεκτρικής μόνωσης ενδέχεται να οδηγήσει στη δημιουργία ενός βραχυκυκλώματος ή μίας διαρροής προς γη που μπορεί να απειλήσουν σοβαρά την ζωή των χρηστών από ηλεκτροπληξία η από εκδήλωση πυρκαγιάς η να προξενήσουν βλάβες στις ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές που τροφοδοτούνται από την εγκατάσταση αυτή. Για αυτό το λόγο γίνεται η μέτρηση της αντίστασης μόνωσης των καλωδίων η του εξοπλισμού μιας ηλεκτρικής εγκατάστασης (ηλεκτρικοί πίνακες, κινητήρες κτλ).
Ο έλεγχος της αντίστασης μόνωσης σε μία εγκατάσταση πριν από την ηλεκτροδότηση είτε σε τακτά χρονικά διαστήματα μετά την ηλεκτροδότηση, επιβάλλεται, γιατί δίνει την δυνατότητα εντοπισμού μίας πιθανής μείωσης της αποτελεσματικότητας της μόνωσης των ηλεκτρικών καλωδίων η του εξοπλισμού.
Κεραυνοί
Μια βασική λειτουργία της γείωσης, είναι να παρέχει ένα μονοπάτι πολύ χαμηλής αντίστασης προς το έδαφος. Έτσι ένας κεραυνός, ο οποίος θα χτυπήσει ένα κτίριο θα κατευθυνθεί προς το έδαφος χωρίς να προκαλέσει ζημιά σε άλλα τμήματα του κτιρίου, όπως π.χ την ηλεκτρολογική εγκατάσταση, όπου θα μπορούσε να προκαλέσει από σοβαρές υπερθερμάνσεις μέχρι και πυρκαγιές.
Για τον λόγο αυτό χρειάζεται να γίνεται περιοδικός έλεγχος και μέτρηση της γείωσης για την διασφάλιση της σωστής λειτουργίας της όταν αυτή χρειαστεί.
Αρμονικές
Οι αρμονικές παραμορφώσεις, είναι παράγωγα του ρεύματος, τα οποία έχουν διαφορετική συχνότητα από τα 50Ηz. Αρμονικές παράγουν μη γραμμικά φορτία όπως κινητήρες, υπολογιστές κλπ. Μεγάλες παραμορφώσεις από αρμονικές, προκαλούν υπερθερμάνσεις σε τυλίγματα μετασχηματιστών και αγωγούς.
Ειδικά η 3η αρμονική η οποία παράγεται από μονοφασικά φορτία σε 3 φασικά συστήματα μπορεί να υπερθερμάνει επικίνδυνα τον ουδέτερο αγωγό.
Τρόποι ελέγχου και αντιμετώπισης υπερθερμάνσεων και βλαβών
Με τακτικούς ελέγχους, μπορούμε εύκολα να εντοπίσουμε αλλαγές στην καλή κατάσταση λειτουργίας του εξοπλισμού και να προλάβουμε βλάβες, των οποίων η αποκατάσταση θα είναι αρκετά δαπανηρή ή που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πυρκαγιά στην ηλεκτρολογική μας εγκατάσταση.
Για την προγνωστική συντήρηση και την έγκαιρη διάγνωση των βλαβών σε μια ηλεκτρολογική εγκατάσταση υπάρχουν τα ακόλουθα εργαλεία.
- Οπτικός έλεγχος
- Θερμογραφικός έλεγχος
- Έλεγχος με Υπέρηχους
- Ανάλυση Ποιότητας Ενέργειας
Συμβουλές ασφαλείας
Προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφαλής χρήση των καλωδίων και των καλωδίων, ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές ασφαλείας
Αποφύγετε τη λειτουργία υπερφόρτωσης
Μην χρησιμοποιείτε πολλές συσκευές υψηλής ισχύος στην ίδια πρίζα ταυτόχρονα, όπως κλιματιστικά, ηλεκτρικούς φούρνους και φούρνους μικροκυμάτων. Για συσκευές υψηλής ισχύος που πρέπει να λειτουργούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, συνιστάται η χρήση ανεξάρτητων κυκλωμάτων για την αποφυγή υπερφόρτωσης του καλωδίου τροφοδότησης.
Ελέγχετε τακτικά τους συνδέσμους
Ελέγχετε τακτικά τους συνδετήρες καλωδίων για να εξασφαλίζετε καλή επαφή. Εάν εντοπιστεί κακή επαφή, επισκευάστε ή αντικαταστήστε την εγκαίρως.
Προσοχή στη θερμοκρασία περιβάλλοντος
Αποφύγετε τη λειτουργία του καλωδίου για μεγάλο χρονικό διάστημα σε περιβάλλον υψηλής θερμοκρασίας και δώστε προσοχή στην απαγωγή θερμότητας του καλωδίου. Ειδικά σε ζεστό καλοκαίρι και σε περιορισμένους χώρους, θα πρέπει να ενισχυθεί ο αερισμός για να μειωθεί η θερμοκρασία λειτουργίας του καλωδίου.
Αντικαθιστάτε τακτικά γερασμένα καλώδια
Ελέγχετε και αντικαθιστάτε τα γερασμένα καλώδια τακτικά για να βεβαιωθείτε ότι τα καλώδια είναι σε καλή κατάσταση. Ειδικά για καλώδια που χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια, θα πρέπει να γίνει πλήρης έλεγχος και να βρεθεί έγκαιρη αντικατάσταση εάν εντοπιστούν σημάδια γήρανσης.
Αποτροπή μηχανικής βλάβης:Αποφύγετε τη μηχανική βλάβη στο καλώδιο και προστατέψτε το περίβλημα του καλωδίου. Κατά την εγκατάσταση και τη χρήση, το καλώδιο πρέπει να προστατεύεται από εξωτερικές δυνάμεις όσο το δυνατόν περισσότερο και να επιλέγονται κατάλληλα μέτρα προστασίας του καλωδίου.
Επιλέξτε καλώδια υψηλής ποιότητας
Χρησιμοποιήστε προϊόντα καλωδίων υψηλής ποιότητας για να διασφαλίσετε ότι το καλώδιο έχει καλή απόδοση απαγωγής θερμότητας και μηχανική αντοχή. Επιλέξτε εξειδικευμένους κατασκευαστές καλωδίων και αγοράστε προϊόντα καλωδίων που πληρούν τα εθνικά και βιομηχανικά πρότυπα.
Επίλογος
Κατανοώντας αυτές τις κοινές αιτίες και τα προληπτικά μέτρα για την υπερθέρμανση των καλωδίων και των καλωδίων, μπορούμε να διασφαλίσουμε την ασφαλή και χωρίς ανησυχία χρήση ηλεκτρικής ενέργειας. Με τις παραπάνω ενέργειες, θα αποφύγουμε ατυχήματα που προκαλούνται από υπερθέρμανση των καλωδίων.